هدف: شناسایی حلرونهای خاکزی به عنوان میزبانان واسط احتمالی بیماریهای انگلی منتقله به وسیله حلزون می باشد.طرح: توصیفی - مقطعی است.حیوانات: نرم تنان خاکزی است.روش کار: از کلیه مناطق استانهای گلستان و مازندران با وسایل مختلف (دست و چشم غیرمسلح و بیلچه باغبانی برداشت قسمتی از خاکروبه و الک آن) حلزون یابی به عمل آمد. صدفها را به داخل ظروف مناسب ریخته حلزونها و لیسک کشته شده را به داخل ظروف حاوی اتانول 70 درصد منتقل می شدند. کلیه ظروف صدف و نرم تن را با بریده ای از کاغذ کالک که دارای مشخصات محل جمع آوری، تاریخ جمع آوری و جمع آورکننده بود با مداد نشانه گذاری و سپس اقدام به تشخیص می شدند.نتایج: طی چندبار بازدید از 2 استان 32 گونه حلزون و 2 نوع لیسک شناسایی شدند. حلزون کوکلی سلا اکوتا به عنوان گونه جدید برای استان گلستان و ایران معرفی می شود. بسیاری از بی مهره گان نرم تن از جمله لیسک ها و حلزونهای خاکزی برغم حضور آنها در گیاه پزشکی به عنوان آفت میوه و سبزیجات، ناقل بعضی از انگلهای مشترک بین انسان و دام می باشند. به عنوان مثال کرم انگلی انسان و دام به Dicrocoelium denderiticum دارای دو میزبان واسط است که میزبانان واسط اول آن، تعداد قابل ملاحظه ای از حلزونهای خاکزی است که بر سفره خاک ایران حضور دارند. همچنین نماتود انگلی Angiostrongylus cantonensis نیز توسط تعدادی حلزون خاکزی (وآبزی) و لیسک به انسان و حیوا ن انتقال می یابد. بدین لحاظ از استانهای گلستان و مازندران حلزون یابی به عمل آمد و 32 گونه حلزون و 2 مورد لیسک جمع آوری و شناسایی شدند. حلزونCochlicella acuta به عنوان گونه جدید برای استان گلستان و ایران گزارش می شود.

در طول دو فصل زراعی 1379 و 1380، از مزارع سویای شمال کشور در استانهای مازندران و گلستان، نمونه های برگی مشکوک به ویروس موزاییک سویا (Soybean Mosaic Virus=SMV) جمع آوری گردیدند. نمونه های بذر سویا بدست آمده از این مناطق، جهت بررسی آلودگی به SMV در گلخانه داخل گلدان کشت شدند. طیف وسیعی از علایم ویروسی در مزارع دیده شد بطوریکه تشخیص میزان آلودگی به SMV مشکل بود. برای تشخیص ویروس از میزبانهای تکثیری آن یعنی ارقام مختلف سویا و گیاهان محک آن در گلخانه استفاده گردید. از آزمونهای سرولوژیکی با بکارگیری آنتی سرم پلی کلونال اختصاصی جهت شناسایی ویروس استفاده شد. در الکترون میکروسکوپی ویروس پیکره های رشته ای و قابل انعطاف این ویروس مشاهده شد. خالص سازی ویروس طبق دو روش انجام گرفت. طی این بررسی ملاحظه گردید که این ویروس یکی از شایعترین بیماریهای ویروسی در دو استان مزبور بوده و موزاییک از معمول ترین علایم آلودگی به این ویروس می باشد. گسترش SMV در هر دو استان تقریبا مشابه بوده لیکن در بعضی مناطق مانند هاشم آباد گرگان، دشت ناز، نکا، بندر گز، جویبار و بادله در استان مازندران بیشترین میزان آلودگی وجود داشت. در آزمایشهای گلخانه ای، تنها 10-15 درصد بذور ایجاد گیاهچه های آلوده نمودند. آزمون وسترن بلات باند 28 کیلو دالتونی پروتئین پوششی را در ویروس خالص و نمونه های برگی آلوده ثابت کرد.

در این بررسی که بمنظور شناسایی عوامل لکه برگی ذرت در سواحل جنوبی دریای خزر انجام شد از مناطق عمده ذرت کاری در استانهای گیلان، مازندران و گلستان برگهای آلوده و مشکوک به بیماری جمع آوری شدند. نمونه برداری در زمانهای مختلف رشد گیاه از مرحله گیاهچه تا خوشه دهی انجام شد و ملاحظه گردید که شدت بیماری در مرحله گرده افشانی بیشتر بود. در اکثر مزارع مورد بررسی علایم بیماری بصورت لکه های خاکستری متمایل به قهوه ای روی برگها قابل رویت بود. از کشت قطعات حدفاصل بین نسجهای سالم و آلوده پس از ضدعفونی سطحی و شستشو با آب مقطر سترون روی محیطهای کشت P.D.A و C.M.A قارچهای جداسازی و شناسائی گردیدند.Bipolaris zeicola, Bipolaris maydis,Bipolaris sp.,Bipolaris spicifera, . Curvularia cf. verruculosa, براساس بررسیهای انجام شده فراوانی گونه B. maydis که عامل بیماری Southern corn blight leaf شناخته می شود بیشتر بوده و دارای دامنه انتشار وسیعتری بود. بیماری لکه قهوه ای ناشی از B.zeicola از نظر فراوانی در درجه دوم قرار داشته و از مناطق رشت، لشت نشا، ساری و قائم شهر جدا گردید. از لحاظ فراوانی، قارچهای B.polaris sp. و B. spicifera و Curvularia cf. verruculosa به ترتیب در درجات بعدی قرار داشتند.در بررسی بیماریزایی سه گونه اول پس از 72 ساعت علایم تیپیک بیماری لکه قهوه ای را نشان دادند و بتدریج تمام برگهای آلوده شدند. دو گونه دیگر علایم خفیف بیماری ایجاد کردند.

این مطالعه بخشی از پروژه شناسایی و تعیین پراکنش شگ ماهیان در حوضه جنوبی دریای خزر می باشد که در استانهای مازندران و گلستان طی سالهای 1378 تا 1380 همزمان با شروع صید ماهیان استخوانی (20 مهر ماه 1378 لغایت 20 فروردین 1379) انجام شد.در مجموع 336 عدد از شگ ماهیان بررسی شدند. نتایج نشان داد که ماهیان شناسایی شده شامل چهار گونه: شگ ماهی براشنی کووی (Borodin,1904) Alosa braschnikowi، پوزانک دریای خزر A.caspia (Eichwald 1938) پوزانک چشم درشت A. saposchnikowi (Grimm, 1887) و شگ ماهی مهاجر A.kessleri (Grimm, 1887) می باشند. از مجموع گونه های موجود، گونه A.braschnikowi بیشترین فراوانی را با 84.4 درصد و گونه kessleri A. کمترین فراوانی با 3.2 درصد بخود اختصاص دادند. بررسی وضعیت تراکم گونه braschnikowi .A نشان داد که از شرق به غرب شدت تراکم آن افزایش می یابد بطوریکه این میزان در استان گلستان 43.8 درصد و در استان مازندران 56.2 درصد بود.بیشترین طول چنگالی و وزن ماهیان صید شده مربوط به گونه A. braschikowi به ترتیب با 395 میلیمتر و 760.3 گرم و کمترین آن مربوط به گونه پوزانک دریای خزر بترتیب با 110 میلیمتر و 109 گرم بوده است.بررسی وضعیت جنسی A. braschikowi نشان داد که نرها غالب هستد. فراوانی نسبی ماده ها و نرها در استان مازندران به ترتیب 44.2 و 55.8 درصد بود در حالیکه در استان گلستان بترتیب 30.6 و 69.4 درصد را تشکیل دادند. نسبت جنسی ماده به نر این گونه در استان مازندران و گلستان بترتیب 1:1.26 و 1:2.26 بوده است. در کل نسبت جنسی ماده به نر 1:1.6 بدست آمد.نمونه های شگ ماهی A. braschikowi صید شده در 6 گروه سنی ، +1، +2، +3، +4 و +6 ساله قرار داشتند. بیشترین فراوانی را گروه سنی +2 ساله با 28.9 درصد و کمترین فراوانی را گروه سنی +1 و +6 ساله هر کدام با 8.9 درصد داشت.

ویروس موزاییک سویا (SMV) در تمام مناطق کشت سویا به طور وسیعی وجود دارد. خسارت ناشی از این ویروس بسته به رقم سویا، سویه ویروس و شرایط محیطی متفاوت می باشد. با توجه به اینکه توصیه ارقام مقاوم سویا جهت کنترل خسارت این ویروس در هر منطقه، با آگاهی از نوع سویه یا سویه های ویروس موجود در آن منطقه امکان پذیر است، نیز به دلیل عدم آگاهی از وضعیت سویه های این ویروس در شمال کشور، این پژوهش صورت گرفته است. در این تحقیق، طی نمونه برداری های انجام شده در ماههای خرداد و تیر و مرداد سال 1381 تعداد 253 نمونه با علایم آگاهی به SMV از مناطق مختلف استانهای مازندران و گلستان جمع آوری شد. از این تعداد پس از انجام آزمونهای سرولوژیکی [الیزا (ELISA)، دیبا (DIBA) و تپیا (TPIA)] 149 نمونه آلوده به SMV تشخیص داده شد. پس از خالص سازی بیولوژیک، با توجه به تفاوت علایم مشاهده شده در مزرعه و نیز واکنش ارقام حساس تعداد 47 جدایه جهت مطالعات تکمیلی انتخاب گردید. این جدایه ها بر اساس واکنش ارقام افتراقی سویا (York, Ogden, Marshall, Kwanggyo, Davis, Buffalo) در چهار گروه III, II, I) و (IV طبقه بندی شدند. نتایج حاصل از واکنش ارقام افتراقی نشان داد که گروههای III, II, I و IV شناسایی شده در این تحقیق به ترتیب متعلق به سویه های G4, G3, G1 و G5 (Cho & Goodman 1979) می باشند. همچنین دو جفت آغازگر طراحی شده برای سویه های G2 و G7 ویروس موزاییک سویا، جهت تفکیک سویه ها در آزمون RT- PCR مورد استفاده قرار گرفت. هیچکدام از سویه های شناسایی شده با آغازگر مربوط به سویه G2 واکنش نداد و قطعه ای تکثیر نشد. در حالیکه کلیه سویه ها با آغازگرهای سویه G7، که با کلیه سویه ها واکنش می دهد، قطعه ای به طول 277 جفت باز تکثیر نمودند. نتایج آزمونهای فوق تفکیک سویه ها بر اساس واکنش ارقام افتراقی را تایید کرد.

در سال های اخیر بیماری شانکر پوستی گردو در ایران شیوع پیدا کرده است. به منظور بررسی پراکنش این بیماری در استان های گلستان، مازندران و گیلان، از اوایل تابستان تا اواسط پاییز سال 1383 بیش از 100 نمونه گیاهی مشکوک از تنه و شاخه های درختان گردوی دارای علایم شانکر پوستی جمع آوری شدند. در مجموع 60 جدایه باکتری از بافت های آلوده جدا گردید. باکتری های جدا شده کم و بیش خصوصیات فنوتیپی مشابهی داشتند و به رغم تفاوت در پروفیل پروتئینی سلول های تعدادی از جدایه ها، بر اساس مشخصات مورفولوژیک، بیوشیمیایی و فیزیولوژیک باکتری های جدا شده از بافت های بیمار، Brenneria nigrifluens تشخیص داده شدند. این اولین گزارش از وقوع این بیماری در استان های گلستان و گیلان می باشد.